kop
When the music's over,
turn out the lights
When the music's over,
turn out the lights
De platen- en cd wereld van Gijs van Rij
meter


ads by Gijs

Threnody
their new album
ads by Gijs

Museum Boerhaave
Soundbites
ads by Gijs

The Newtones
zou hun nieuwe CD al af zijn?
ads by Gijs

Gabber Gijs
gratis MP3's downloaden
ads by Gijs

Nationaal museum
van Speelklok tot pierement
[Terug] [site map]
[Home]





Reloop RP5000


 

Deel I

Hoe werkt zo'n platenspeler nou eigenlijk?

Een goeie vraag. Ik zal eens een poging wagen om dat duidelijk te maken. 1


Numark DJ Gear


 

De Fonograaf


In 1878 vond Thomas Alva Edison de Fonograaf uit. Dat was een apparaat waarmee je een gesprek op kon nemen op een wasrol zodat je dat gesprek later weer een aantal keren kon beluisteren.
Daarom kunnen we dat apparaat wel de voorloper van de grammofoon noemen.

We zullen dus eens moeten kijken hoe zo'n fonograaf werkt.



Edison (en andere onderzoekers voor hem) ontdekten dat geluid trillingen zijn die door de lucht gaan. Als wij onze stem gebruiken, dan maken we daarmee trillingen in de lucht. Die trillingen verplaatsen zich door de lucht als de golfjes in het water wanneer je daar een steen in gooit. Als die trillingen in het oor van een luisteraar terecht komen, dan kan die persoon horen wat er gezegd wordt.


Je kunt dat zelf uitproberen met een stukje dun papier.
Als je dat op je hand legt en je praat er tegen (zonder dat je het weg blaast) dan kan je het papiertje voelen trillen.

Vroeger maakte ik wel eens een kazoo door een stukje dun papier strak op een zakkammetje te houden. Als je daar tegen zong dan begon het papiertje te trillen en kreeg je een vreemd soort geluid.


Edison bedacht dat als je zo'n papiertje onderin een grote trechter maakt, en je aan dat papiertje een naald vastmaakt, je zo in een zachte wasrol het geluid kunt krassen. Door het draaien van de rol wordt in de zachte was zo de bewegingen van het papiertje vastgelegd. Er past wel een paar minuten beweging op.


 
Klik hier voor meer informatie
Klik hier

Hiernaast is dat in een tekening duidelijk gemaakt.



Als je wat in de trechter roept, dan gaat het vlies/papiertje onderin trillen. De naald die daar aan vast zit kan zo op de draaiende rol daaronder het geluid krassen.


 
Klik hier voor meer informatie
Klik hier

Als dan vervolgens de was op die wasrol hard gemaakt wordt door er lak op te smeren, dan kan diezelfde rol het geluid weer laten klinken door er eenzelfde soort apparaat op aan te sluiten. Dat apparaat bestaat uit de draaiende rol met een naald die vastgemaakt is aan een vlies/papiertje dat op een trechter gespannen is.


Hiernaast is dat in een tekening duidelijk gemaakt.


 

Dat dit ook echt op die manier gedaan wordt, kan je zien op deze foto.
Het is een foto door een vergrootglas van een grammofoonplaat. Je kunt hierop heel goed de krassen van de naald zien.


 

Nu we weten hoe het zou moeten werken, kunnen we gaan kijken hoe het werkelijk gebruikt werd.
Hieronder is een afbeelding te zien van een Graphophone AQ wasrol speler. Deze spelers zijn echt verkocht rond 1900 om thuis toespraken, zang maar ook muziek af te spelen.

 
Klik hier voor meer informatie
Klik hier

De rol ging draaien door een opwind motor (de sleutel zit aan de zijkant) en als je goed kijkt kan je de naald zien zitten die het geluid op de wasrol moet weergeven.


 
Klik hier voor meer informatie
Klik hier

In 1888 vond Emile Berliner uit dat het geluid ook opgenomen kon worden op een plaat. Vanaf dat moment werden de grammofoons gebouwd in de vorm zoals we die nu nog kennen.


Hiernaast staat een voorbeeld van het merk Graphophone.



Je kunt aan de zijkant een grote slinger zien zitten. Zulke grammofoons werden ook wel slingergrammofoons genoemd.
Met die slinger kan je de motor opwinden waardoor de plaat kan gaan draaien. het apparaat werkt dus helemaal zonder stroom.
Dat was ook wel nodig, want stroom voor thuis gebruik bestond toen nog niet.








 

Noten

 

1

In werkelijkheid is de geschiedenis complexer dan hier beschreven. De eerste optekening van geluid werd door Young uitgevoerd in 1807. Edison heeft de grammofoon (of fonograaf) niet uitgevonden. Edison heeft er een werkend apparaat van gemaakt, er patent op aangevraagd en er veel geld mee verdiend.

 

Het volgende hebben anderen al opgemerkt

jij bent slim (niet)
>> Anoniempje

 
bedankt, dat was heel behulpzaam
>> Jai

 
Dank u, dit is perfect voor mijn studiewerk !!
>> Jantien

 
Wauw, dat is slim. dit had ik nou precies nodig. maar nog een vraag hoe kan de cd nou dat geluid terug laten afspelen? want dat stukje miste ik een klein beetje. maar verder was het prima! ik ken trouwens iemand die werkt ook met dit soort dingen, nou die heeft het me al honderd keer uitgeled maar ik heb het nooit gesnapt. en nu snap ik het een stuk beter. "Dankje!"

met vriendelijke groet, Ans
>> Ans

 
Superduidelijk, deze uitleg. Dank!
>> Joost

 
grappig
>> ik wil anoniem blijven

 
Ik snap iets niet, wat is nou eigenlijk 45 toeren, 32 enz. Ik snap het verschil niet en weet niet wat wat is...
Zou misschien handig zijn als het vermeld zou worden op de site! Verder is alles TOP uitgelegd! Heel leerzaam.

Mvg, Laura
>> Laura Fond

 
@ Laura Fond
In Deel 4 wordt het verschil tussen de verschillende toerentallen uitgelegd
>> Gijs

 
Geweldige website en informatie!
Hardstikke leuk! Bedankt!
Groeten,
>> Tyn

 
Heel erg bedankt, dit heeft enorm geholpen! Super!
>> Leah

 
hoe heten de knopen aan de ziekant boven de cd draaiers
>> Boudewijn

 
echt super website nu kan ik verder maar is dan een platenspeler het zelfde als een grammofoon
>> anoniem

 






 

Hier kan je de andere delen van deze uitleg vinden

Deel 1 Van groeven en naalden
Deel 2 Verkleinen
Deel 3 Elektrisch versterkt
Deel 4 Afmeting en snelheid
Deel 5 De verschillende onderdelen


Hier kunt u foto's van grammofoons vinden

Garrard RC 120 / 4D II
Philips 504
Trio Track Companion
His Masters Voice - Model 101
 


terug naar boven






Deze pagina is 14655 maal bekeken.




Een service van Stichting CCV